Opvliegers 's nachts: alcohol is vaker de aanjager dan je denkt

Midden in de nacht wakker worden, doorweekt, en overdag ineens die golf van warmte omhoog voelen komen: in de overgang is dat allesbehalve uitzonderlijk. Thuisarts, de publiekssite van het Nederlands Huisartsen Genootschap, schrijft dat de meeste vrouwen in de overgang opvliegers hebben. Wat minder bekend is: van alle leefstijladviezen die rondzingen, is er één waarvan de huisartsenrichtlijn zegt dat hij vooral het nachtelijk zweten aanpakt.

Waarom een opvlieger ontstaat

Opvliegers komen door minder van het hormoon oestrogeen in je lichaam. Het warmte-centrum in je hersenen, dat je temperatuur regelt, moet daaraan wennen. In die periode gaan de bloedvaten van je huid makkelijker openstaan, komt er meer bloed in je huid, en dat geeft het warme gevoel, de roodheid en het zweten. Een opvlieger duurt meestal 3 tot 5 minuten, soms langer. De één heeft er een paar per maand, de ander een paar per uur, en meestal duren de opvliegers 3 tot 7 jaar. Het is dus geen kwestie van aanstellen, en je hoeft je er ook niet voor te schamen.

Alcohol is de aanjager die er echt uitspringt

Thuisarts is op dit punt opvallend concreet: minder alcohol of stoppen met alcohol kan zorgen voor minder opvliegers, vooral voor minder zweten 's nachts. Dat is precies de klacht waar je het meest last van hebt als je moe wakker wordt. Een glas minder bij het avondeten, of een paar alcoholvrije avonden per week, is daarmee geen vage leefregel maar de aanpassing met het duidelijkste verband.

Daarnaast noemt de site warme dranken en gekruid eten: die kunnen ervoor zorgen dat je het opeens warm krijgt. De formulering is bewust voorzichtig — als dit bij jou zo werkt, laat het dan staan. Niet iedereen reageert er hetzelfde op, dus het loont om een paar weken bij te houden wat er aan je heftigste opvliegers voorafging. Rook je? Roken kan zorgen voor meer opvliegers, dus stoppen zou kunnen helpen, al is dat niet zeker.

Wat niet werkt — en wat wel

Hier wijkt het Nederlandse advies af van veel wat je online tegenkomt. Over middelen voor de overgang met kruiden, vitamines, zilverkaars of fyto-oestrogenen is Thuisarts stellig: die helpen niet, het is vaak onzeker of ze bijwerkingen hebben en ze kunnen schadelijk zijn. Gebruik ze daarom niet. Ook gezond eten, genoeg bewegen en een gezond gewicht geven je volgens de site niet minder opvliegers; ze zijn wél goed voor je gezondheid, en doordat je je beter voelt heb je er vaak minder last van. Dat is een eerlijk maar belangrijk verschil.

• Minder of geen alcohol — het advies met het sterkste effect op nachtelijk zweten.
• Kleren van katoen, zijde of wol — daar trekt het zweet makkelijk in, zodat het kan verdampen.
• Dunne laagjes over elkaar — dan kun je bij een opvlieger snel iets uitdoen.
• Katoenen lakens of wollen dekens — voor de nachten waarin je het plotseling warm krijgt.
• Warme dranken en gekruid eten uitproberen — merk je dat ze bij jou een opvlieger uitlokken, laat ze dan staan.
• Erover praten — met een vriendin of collega; onzekerheid over opvliegers is een klacht op zich.

Kruidenmiddelen mag je overslaan

Even terugkijken op de punten hierboven. De oorzaak is minder oestrogeen, waardoor je warmte-centrum uit balans raakt. De duidelijkste aanjager is alcohol, vooral voor het zweten 's nachts. Warme dranken, gekruid eten en roken zijn persoonlijke factoren die je een paar weken kunt uittesten. Kleding en beddengoed van natuurlijke stoffen verzachten de klacht. En kruidenmiddelen en fyto-oestrogenen kun je overslaan. Blijf je last houden, slaap je slecht of twijfel je over hormoontherapie, maak dan een afspraak bij je huisarts: er zijn behandelingen die per dag echt schelen, van gedragstherapie tot hormonen, en welke bij jou past hangt af van je eigen situatie. Dit artikel is bedoeld ter informatie en vervangt geen medisch advies.