Bruine vlekken in het gezicht: soms zit er een medicijn achter

Donkerbruine vlekken op het voorhoofd, de wangen, rond de ogen en op de bovenlip. Ze jeuken niet en ze doen geen pijn, en toch vinden veel mensen ze vervelend. Thuisarts.nl noemt dit melasma en is er duidelijk over: het kan geen kwaad. Wat minder bekend is: de aanleiding ligt soms in het medicijnkastje.

Hormonen en medicijnen: de oorzaak die u niet ziet

Vaak is de oorzaak van melasma niet duidelijk, schrijft Thuisarts.nl. Toch springen er twee sporen telkens uit. Het eerste is verandering van hormonen, bijvoorbeeld tijdens de zwangerschap — dan heet het ook wel zwangerschapsmasker. Die vlekken worden na de bevalling meestal minder of gaan helemaal weg, al kan dat maanden duren.

Het tweede spoor is medicatie. Melasma kan een bijwerking zijn van medicijnen, bijvoorbeeld van de anticonceptiepil en van de plaspil spironolacton. Wie de gewone pil gaat gebruiken kan de vlekken zien terugkomen; bij de minipil of het hormoonspiraaltje gebeurt dat minder vaak. Stop nooit op eigen houtje met een medicijn, maar vraag aan de arts die het voorschreef of er een alternatief is — dan worden de vlekken meestal minder. Melasma komt verder vaker voor bij vrouwen en vaker bij een getinte huid, en het is niet besmettelijk.

Zonlicht maakt de vlekken donkerder — ook in de schaduw

De vlekken worden erger door zonlicht en zichtbaar donkerder na een dag buiten, zeker in de zomer. Thuisarts.nl koppelt het advies aan de UV-index: bij een UV-index van 5 of hoger verbrandt de huid makkelijker en kunnen de vlekken erger worden. Smeren is nodig op de dagen dat de huid makkelijk kan verbranden, in Nederland meestal van maart tot en met september.

Het RIVM gebruikt dezelfde schaal onder de naam zonkracht en adviseert vanaf zonkracht 3 op te passen; vanaf zonkracht 5 kunt u tussen 12:00 en 15:00 uur zoveel mogelijk uit de zon blijven. Eén detail uit dat advies wordt bijna altijd vergeten: de zonnebrandcrème elke twee uur herhalen, ook als u in de schaduw zit.

Geen wondercrème, wel dit: wat echt verschil maakt

• Factor 50 of hoger — dat is wat Thuisarts.nl specifiek bij melasma adviseert, dus strenger dan de factor 30 met sterk UVA-filter die het RIVM als algemene ondergrens noemt.
• Niet te dun smeren — smeert u te dun, dan werkt het middel niet goed. En minstens elke twee uur opnieuw.
• Weren, kleren en smeren — de drie woorden van het RIVM, in die volgorde: uit de zon blijven, de huid bedekken met (UV-werende) kleding, een pet of hoed met brede rand en een zonnebril met UV-filter, en pas dan de crème.
• Niet naar de zonnebank — en blijf verder zoveel mogelijk in de schaduw.

Wilt u de vlekken bedekken, dan noemt Thuisarts.nl foundation of concealer op waterbasis; een huidtherapeut kan daarover adviseren. Behandelen hoeft niet, maar wie er veel last van heeft kan met de huisarts een crème met azelaïnezuur of tretinoïne bespreken. Houd er dan rekening mee dat zo'n behandeling vaak drie tot zes maanden duurt, dat de kans groot is dat de vlekken terugkomen en dat huidirritatie een veelvoorkomende bijwerking is. Na ongeveer acht weken bespreekt u met de huisarts hoe het gaat.

Melasma is onschuldig, maar hardnekkig

• Melasma is onschuldig: het jeukt niet en doet geen pijn.
• Hormonen tellen mee, en medicijnen zoals de pil of spironolacton soms ook.
• Zonlicht maakt de vlekken donkerder, vooral van maart tot en met september.
• Factor 50 of hoger, dik genoeg, elke twee uur opnieuw — ook in de schaduw.
• Make-up op waterbasis dekt af; een crème van de huisarts is een optie, geen must.

Bel de huisarts als u veel last heeft en een behandeling wilt bespreken. Krijgt u een crème en worden de vlekken juist donkerder of heel licht van kleur, stop dan met smeren en overleg opnieuw. Twijfelt u of het wel melasma is, laat de plek dan bekijken. Deze tekst is algemene informatie en vervangt geen consult bij uw huisarts.