Schimmelinfectie in de vagina: is suiker echt de oorzaak?

Online circuleren strenge "candida-diëten" die beloven dat het schrappen van alle suiker een schimmelinfectie in de vagina voorkomt. Volgens Thuisarts.nl, het voorlichtingsplatform van het Nederlands Huisartsen Genootschap, is de oorzaak vaak niet duidelijk — en in de lijst met factoren die de kans vergroten staat suiker in je voeding niet. Wat er wél staat is verrassend concreet, en één punt daarvan spreekt een advies tegen dat je overal leest.

Wat de kans wél groter maakt

Thuisarts.nl noemt vier dingen. Zeep irriteert de binnenkant van je vagina — ook neutrale zeep — waardoor schimmels kunnen gaan groeien. Medicijnen, met name antibiotica, maken ook de bacteriën in je vagina dood, waardoor schimmels juist de ruimte krijgen; ontstekingsremmende hormonen (corticosteroïden) doen hetzelfde. Diabetes staat er los bij, als aandoening en niet als eetpatroon. En veranderingen in hormonen, bijvoorbeeld rond je menstruatie of tijdens de zwangerschap.

Niet door kleding, inlegkruisjes of tampons

Dit is het punt waarop de Nederlandse huisartsenrichtlijn afwijkt van wat je in buitenlandse adviezen leest. Thuisarts.nl is er expliciet over: je krijgt géén ontsteking door schimmel van strakke kleding, inlegkruisjes of tampons. Ook is het geen soa: de schimmel zit normaal al in je vagina, dus je krijgt de ontsteking niet van iemand anders. Heb je heel veel schimmels, dan kun je die wel doorgeven aan je partner, vooral als die wondjes heeft — dat kan bijvoorbeeld een ontsteking van de eikel geven.

De adviezen die wel helpen

Was de buitenkant van je vagina met lauw water; dat is genoeg, en de binnenkant maakt zichzelf schoon. Vaker of "beter" wassen is niet nodig. Gebruik geen zeep, ook geen speciale zeep voor je vagina, en geen spoelingen, deodorant of tea-tree olie: die irriteren en helpen niet tegen schimmel. Neem de tijd om opgewonden te worden voor je seks hebt of gebruik een glijmiddel, en stop als het pijn doet. Gebruik geen zaaddodende middelen. Deze adviezen verkleinen zowel de kans dat je het krijgt als de kans dat het terugkomt.

Knoflook, probiotica en yoghurt helpen niet

Thuisarts.nl noemt ze in één adem en is er kort over: knoflook, probiotica en yoghurt met lactobacillen helpen niet. Dat is nuttig om te weten, omdat juist deze middelen vaak worden geprobeerd in plaats van een gerichte behandeling — en omdat klachten die op schimmel lijken ook iets anders kunnen zijn.

Wat merk je, en wanneer klopt het beeld niet

Bij een schimmelinfectie heb je jeuk, wit vocht dat op yoghurt kan lijken en brokkelig kan zijn, een rode en dikkere binnenkant van de vagina, en pijn of een branderig gevoel bij plassen of seks. Het vocht ruikt niet anders dan anders. Ruikt het wél vies, of is het geel-groen, bruin of rood, dan past dat niet bij schimmel en is een afspraak nodig. Zonder behandeling zijn de klachten vaak na ongeveer 2 weken weg.

Behandeling: eerste keer niet zelf dokteren

Heb je voor het eerst deze klachten, koop dan niet zelf een middel tegen schimmel — je weet dan nog niet zeker of het wel een schimmelinfectie is. Maak een afspraak, dan kan de huisarts je onderzoeken met een spreider en zo nodig met een wattenstaafje wat slijm laten nakijken. Heb je de klachten eerder gehad, dan kun je zonder recept een crème of pil voor in de vagina bij de drogist kopen. Crème en pil helpen even goed. De tablet fluconazol die je slikt is in Nederland receptplichtig en geeft meer bijwerkingen, omdat er veel meer medicijn in je bloed komt.

Twee praktische waarschuwingen

Middelen tegen schimmel kunnen een condoom of pessarium beschadigen; die zijn de drie dagen erna niet betrouwbaar. En miconazol mag je niet samen met sommige bloedverdunners gebruiken, dus lees altijd eerst de bijsluiter. Je partner hoeft geen medicijnen te gebruiken, tenzij die zelf klachten heeft.

Als het vaak terugkomt, kan het ook iets anders zijn

Bij veel vrouwen is niet duidelijk waardoor ze er vaker last van hebben, en dan is het de moeite waard om breder te kijken dan schimmel alleen. Thuisarts.nl noemt twee alternatieven die makkelijk over het hoofd worden gezien: gespannen spieren in je bekkenbodem, en pijn bij het vrijen die een eigen oorzaak heeft. Ook een huidprobleem rond de vagina kan dezelfde jeuk en roodheid geven. Denk je zelf te weten waar de klachten vandaan komen, bespreek dat dan met je huisarts — dat versnelt het zoeken.

Wanneer bel je de huisarts

Bel dezelfde dag als je ook andere klachten hebt, zoals buikpijn of koorts. Bel op werkdagen als je voor het eerst klachten hebt, als ze na 2 weken niet minder zijn geworden, als een zelfgekocht middel of de behandeling niet genoeg hielp, als de ingang van je vagina rood en dik is of wondjes heeft, of als je deze ontsteking meer dan 3 keer per jaar hebt. In dat laatste geval zoekt de huisarts samen met jou naar een oorzaak — vaak antibiotica of diabetes — en kan een recept voor fluconazol volgen, bijvoorbeeld één pil zodra de klachten beginnen of maandelijks gedurende 3 tot 6 maanden. Ben je zwanger of geef je borstvoeding, vraag dan aan je huisarts hoe je de crème of pil moet gebruiken. Dit artikel is algemene informatie en geen medisch advies.