Vroeg grijs haar: 3 feiten en 1 hardnekkige mythe

De eerste grijze haren rond je dertigste voelen vroeg, en het internet staat vol lijstjes met voeding die je dan ‘beter kunt laten staan’. Grijs haar ontstaat vooral door leeftijd en aanleg, en geen enkel product geeft een al grijs haar zijn kleur terug. Wat wél de moeite waard is: een paar klachten die soms naast grijs haar opduiken en die je huisarts gewoon kan laten onderzoeken. Drie feiten en één hardnekkige mythe op een rij.

Waarom haar grijs wordt

De kleur van je haar komt van pigment dat in de haarwortel wordt aangemaakt. Stopt die aanmaak, dan groeit het nieuwe haar meteen zonder kleur naar buiten: het verkleurt niet langzaam, maar komt al grijs tevoorschijn. Daarom lijkt de leeftijd waarop iemand grijs wordt vaak op die van de ouders, en daarom verandert een ander shampoomerk er niets aan. Grijs haar op zichzelf is dan ook geen klacht en geen ziekte.

De mythe: ‘schrap dit en je haar blijft bruin’

De populairste variant gaat over voeding die de opname van ijzer zou blokkeren: thee, koffie, volkoren, chocolade. Er zit een kern van waarheid in. Het Voedingscentrum legt uit dat fytaat in granen en peulvruchten en polyfenolen in thee en koffie samen met non-heemijzer een slecht oplosbaar complex vormen, waardoor dat ijzer minder goed wordt opgenomen, terwijl vitamine C uit groente en fruit de opname juist verbetert. Maar dezelfde bron trekt de conclusie er meteen bij: kijk je naar het hele voedingspatroon op de lange termijn, dan zijn er geen specifieke voedingsstoffen die je hoeft te vermijden vanwege een remmend effect op de ijzeropname. Bij een gevarieerd eetpatroon eet je ook producten die de opname stimuleren, en met dat samenspel is bij het vaststellen van de aanbevolen hoeveelheden al rekening gehouden.

3 dingen die je wél kunt doen

• Let op de klachten, niet op de haarkleur. Thuisarts.nl (NHG) noemt bij te weinig vitamine B12 tintelingen in handen en voeten, minder gevoel in je vingers, het gevoel dat je op watten loopt en een minder goed evenwicht; bij bloedarmoede gaat het om moeheid, snel hijgen bij inspanning, duizeligheid, hartkloppingen, hoofdpijn en oorsuizen. Herken je dat rijtje, maak dan een afspraak bij de huisarts voor bloedonderzoek — buiten kantooruren bij de huisartsenpost. Bij pijn op de borst, plotselinge benauwdheid of flauwvallen bel je 112.
• Eet gewoon volgens de Schijf van Vijf. Het Voedingscentrum adviseert volwassenen niet meer dan 300 gram vlees per week, waarvan maximaal 100 gram rood vlees, en zet bewerkt vlees zoals worst, ham en paté bewust buiten de Schijf van Vijf. Volgens de voedselconsumptiepeiling van het RIVM eten we in Nederland gemiddeld 87 gram vlees per dag, en meer dan de helft daarvan is bewerkt vlees — daar valt dus het meeste te winnen.
• Slik alleen wat je echt nodig hebt. Thuisarts.nl stelt dat je met gezond eten genoeg vitamine B12 binnenkrijgt, ook als je gezond eet zonder vlees en vis. Eet je volledig plantaardig, dan is het advies een dagelijkse pil met 2,8 microgram B12. Een tekort stel je vast met bloedonderzoek, niet op gevoel.

Vervang morgen één broodje ham

Grijs haar is vooral een kwestie van leeftijd en aanleg, en het schrappen van koffie of chocolade verandert daar niets aan. Wil je vanavond één ding doen: kijk hoeveel vleeswaren er in je koelkast liggen en vervang morgen één broodje ham door ei, vis, hummus of kaas. Dat past binnen de Schijf van Vijf en kost je verder niets. Merk je naast grijs haar ook aanhoudende moeheid, tintelingen of duizeligheid, bel dan je huisarts — dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen consult.