Haaruitval na een crashdieet: waarom pas maanden later?

Haren op je kussen, haren in het doucheputje, haren in de kam. Iedereen verliest 100 tot 120 haren per dag en normaal merk je daar niets van, omdat er net zo hard nieuwe bijgroeien. Pas als je langere tijd meer dan 120 haren per dag kwijtraakt, wordt het haar op je hoofd echt dunner. De vraag is dan niet welke shampoo in de badkamer staat, maar wat er een paar maanden geleden is gebeurd.

Waarom je het pas maanden later ziet

Bij deze vorm van haaruitval stoppen veel haren eerder met groeien dan de bedoeling is. Ze blijven daarna nog even zitten en vallen pas na 3 tot 6 maanden uit. Volgens Thuisarts.nl, de publieksinformatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap, lukt het meestal niet om de precieze oorzaak aan te wijzen, maar de bekende aanleidingen zijn herkenbaar: stress en ingrijpende gebeurtenissen zoals een verhuizing of een ontslag, koorts, een operatie, een bevalling, een schildklieraandoening, te weinig ijzer in je lichaam, of erg dun worden. Ook medicijnen kunnen het veroorzaken, en dan niet alleen medicijnen op recept: pijnstillers die je zelf koopt, zoals ibuprofen, naproxen of diclofenac, staan er ook bij.

Wat een crashdieet met je ijzervoorraad doet

Snel afvallen raakt twee dingen tegelijk: hoeveel energie en eiwit er binnenkomt, en hoeveel ijzer je nog opslaat. Dat laatste luistert nauwer dan de meeste mensen denken. Van heemijzer, dat alleen in vlees, vis en kip zit, neemt je lichaam ongeveer 25% op. Van non-heemijzer uit brood, peulvruchten, noten en groene groenten is dat 1 tot 10%, en dat is precies de vorm waar vegetariërs het van moeten hebben. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid is volgens het Voedingscentrum 16 milligram voor vrouwen vanaf 18 jaar tot de overgang en 11 milligram voor mannen. Vitamine C uit groente en fruit verhoogt de opname van non-heemijzer; fytaat uit granen en peulvruchten en polyfenolen uit thee en koffie remmen die juist af.

Wat er verandert als je de oorzaak aanpakt

Bij veel oorzaken is haaruitval tijdelijk: verdwijnt de aanleiding, dan groeit het haar na verloop van tijd gewoon weer terug. Precies daarom vallen de meeste producten in het schap tegen. Thuisarts.nl is er kort over: een dieet, vitaminepillen, crèmes en shampoos tegen haaruitval helpen niet. Dat geldt ook voor de cafeïneshampoos. Bij erfelijke kaalheid, waarbij de haarzakjes overgevoelig zijn voor testosteron, verandert je bord er sowieso niets aan. Bij de tijdelijke variant is dit wel de moeite waard:

• Eet weer normaal en gevarieerd — genoeg energie en eiwit is de basis; een streng dieet volhouden terwijl je haar uitvalt werkt tegen je in.
• Combineer ijzer met vitamine C — groente of fruit bij elke maaltijd maakt het non-heemijzer uit brood, bonen en noten beter opneembaar.
• Drink thee en koffie tussen de maaltijden door — de polyfenolen erin remmen de ijzeropname als je ze bij het eten drinkt.
• Laat prikken in plaats van slikken — vermoed je een ijzertekort, ga dan naar de huisarts; het Voedingscentrum adviseert geen supplement met meer dan 100% van de ADH te nemen.
• Bescherm kale plekken tegen de zon — een pet, hoed of sjaal verkleint de kans op huidkanker op je hoofdhuid.

Wanneer bel je de huisarts?

Thuisarts.nl noemt vijf redenen om een afspraak te maken: je verliest veel meer haar dan normaal, het haar op je hoofd wordt dunner, je krijgt ineens kale plekken, je maakt je zorgen over de haaruitval, of je wordt er onzeker en somber van. Krijg je in dagen tot weken ronde kale plekken, dan kan het om alopecia areata gaan en is meekijken sowieso verstandig. Word je kaal door anabole steroïden, stop daar dan mee: het haar kan terugkomen, al gebeurt dat niet altijd.

Weer normaal eten, en drie maanden geduld

Als je één ding meeneemt, neem dit mee: eet weer normaal en gevarieerd, en geef het drie tot zes maanden — van alles op deze lijst is dat de maatregel met verreweg de beste papieren bij tijdelijke haaruitval, en hij kost je niets extra. Deze tekst is algemene informatie en vervangt geen medisch advies; twijfel je over je eigen situatie, bel dan je huisarts.