Duizelig zonder duidelijke reden? Let op deze 3 gewoontes

Voel je soms dat de kamer draait terwijl je loopt, of wordt het even zwart voor je ogen als je opstaat? Dan weet je hoe onprettig plotselinge duizeligheid kan zijn. Duizeligheid heeft veel mogelijke oorzaken, en sommige — zoals aandoeningen van het binnenoor, een echt te lage bloeddruk of bloedarmoede — horen echt bij de huisarts thuis. Maar bij veel mensen spelen drie alledaagse gewoontes in het geheim mee: een maaltijd overslaan en dan iets zoets eten, koffie en alcohol drinken, en zout eten. Elk van deze werkt via een inmiddels goed onderzocht mechanisme.

Als een overgeslagen maaltijd op suiker botst

Uren niets eten en dan iets zoets nemen, laat je bloedsuiker een achtbaan doormaken. Die snelle stijging zet een flinke afgifte van insuline in gang, waardoor de bloedsuiker daarna sneller daalt dan het lichaam kan bijsturen — een patroon dat bekendstaat als reactieve hypoglykemie. Omdat de hersenen vooral op glucose draaien, kan een plotselinge daling ze een paar minuten lang te weinig energie geven, wat zich uit als duizeligheid, koud zweet en trillen.

Koffie en alcohol werken elk anders op duizeligheid

Cafeïne vernauwt de bloedvaten in de hersenen en vermindert zo de hersendoorbloeding, wat bij gevoelige mensen duizeligheid kan uitlokken. Alcohol werkt anders: het kan de glucoseafgifte door de lever verstoren, waardoor hypoglykemie kan ontstaan, en het beïnvloedt ook het evenwichtsorgaan dat balans en oogbewegingen coördineert — vandaar dat draaierige gevoel na het drinken. Beide werken bovendien vochtafdrijvend, en de uitdroging die daardoor ontstaat kan bestaande duizeligheid verergeren.

Zout eten en de druk in het binnenoor

Veel natrium binnenkrijgen zorgt ervoor dat het lichaam meer water vasthoudt, waardoor het bloedvolume stijgt — een verandering die sommige onderzoeken linken aan drukveranderingen in het vocht van het binnenoor. Dat is precies de reden waarom een zoutarm dieet vaak als eerste stap wordt aanbevolen bij de ziekte van Ménière, om vochtophoping in het binnenoor te beperken. Bij mensen zonder deze aandoening is het directe verband tussen zout en duizeligheid veel minder goed onderzocht — het is dus nauwkeuriger om zout te zien als iets dat bestaande duizeligheid kan verergeren, niet als een op zichzelf staande oorzaak.

Drie gewoontes, drie kleine bijstellingen

• Eet op regelmatige tijden — heb je tussendoor honger, kies dan voor amandelen of een gekookt ei in plaats van snoep; eiwitten en vezels vertragen de snelle stijging en daling van de bloedsuiker.
• Minder koffie en alcohol, en genoeg water drinken — koffie vervangen door kruidenthee zonder cafeïne beperkt zowel de vaatvernauwing als de uitdroging, en tussen glazen alcohol door water drinken helpt ook.
• Combineer zoute maaltijden met kaliumrijk voedsel — een banaan of wat bladgroenten bij een zoute maaltijd kan helpen het effect van natrium op vochtretentie te compenseren.

Regelmaat scheelt meer dan schrappen

Geen van deze gewoontes hoeft helemaal te verdwijnen: op regelmatige tijden eten, minder koffie en alcohol, en zoute maaltijden combineren met kaliumrijk voedsel kunnen merkbaar schelen in hoe vaak duizeligheid optreedt. Komt duizeligheid toch vaak terug, of gaat het gepaard met oorsuizen, gehoorveranderingen of hevige hoofdpijn, dan is het verstandig een arts te raadplegen, want voeding alleen verklaart dat soort klachten niet altijd. Dit artikel is alleen bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medisch advies.